Trên cơ sở thực tế dạy học ở nhà trường THPT hiện nay,  để góp phần vào việc nâng cao hiệu quả một tiết học,  tôi nghĩ rằng,  người giáo viên  phải thể hiện một số yêu cầu sau:

            1- Là người tổ chức các hoạt động hợp lý cho học sinh làm việc cá nhân và theo nhóm. ; hướng dẫn,  gợi mở,  đưa học sinh vào các tình huống có vấn đề,  tổ chức cho học sinh thực hiện,  thảo luận,  nhập vai,  tự nghiên cứu để giải quyết vấn đề,  thường xuyên liên hệ thực tế trong quá trình giảng bài; yêu cầu học sinh giải thích những vấn đề thực tiễn, giải quyết những thắc mắc xung quanh để bắt buộc học sinh rèn luyện kỹ năng liên hệ thực tiễn.  

2- Có thái độ thân thiện, khuyến khích,  động viên học sinh học tập,  luôn thể hiện tinh thần làm việc công tác của thầy và trò,  sẵn sàng  thông cảm,  chia sẽ khó khăn; cùng vui với kết quả và cùng  buồn khi chưa đạt được mục đích đề ra,  như một nhà sư phạm nỗi tiếng đã nói : “người dạy và người học phụ thuộc lẫn nhau. Trong nhà trường không có sư phạm quyền uy mà chỉ có sư phạm của tình dân chủ” 

3- Dạy học sát đối tượng, coi trọng bồi dưỡng học sinh khá giỏi và giúp đỡ  học sinh có học lực yếu kém.

            4- Giáo viên kiểm tra học sinh “tái hiện bài”. ”Tái hiện bài” có nghĩa là sau khi học sinh đã học bài tự cho là đã hiểu bài,  thuộc bài,  học sinh gấp sách lại,  xây dựng lại bài đó theo cách hiểu của mình và trình bày cho chính mình,  cho thầy (nói hoặc viết) hoặc cho một người thứ hai nào đó.  Tái hiện bài chủ yếu là dùng trí nhớ lôgic chứ không phải trí nhớ kiểu học thuộc lòng.  

            5- Học sinh tham gia “ra bài”.  Hai việc này ai cũng có thể hình dung được nhưng làm cho đúng,  cho có hiệu quả cũng không dễ. Việc kiểm tra “tái hiện bài” mang tính chất “cá biệt hoá”; phải khéo léo kết hợp kiểm tra miệng với kiểm tra viết. Việc để cho học sinh tham gia “ra bài” cũng khó ở chỗ chọn nội dung cho phù hợp với trình độ học sinh,  cao  quá thì học sinh không làm được,  thấp quá thì ít tác dụng.  Nếp “truyền thụ một chiều” đã đẻ ra nếp “thầy ra bài” còn học sinh “thụ động chờ thầy ra mới làm”,  nếp đó hằn sâu đến mức nhiều người lớn (giáo viên,  phụ huynh học sinh) làm thay học sinh một cách không tự giác.   Yêu cầu học sinh xem lại lý thuyết trước khi   làm bài tập có mất thì giờ nhưng cái lợi rất cơ bản và lâu dài không chỉ về mặt củng cố kiến thức,  phát triển tư duy mà cả về rèn luyện tính cách “dựa vào sức mình là chính” khi bí mới nhờ người khác; tính cách này sẽ tạo nên bản lĩnh,  phát huy cao nội lực.

6- Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học: khuyến khích sử dụng hợp lý công nghệ thông tin,  các thiết bị dạy học cần thiết trên lớp,  tăng cường dạy thực hành,  thí nghiệm cho học sinh.  Qua việc dạy thực hành,  thí nghiệm và việc sử dụng tốt các dụng cụ trực quan,  rèn luyện cho học sinh óc quan sát,  phân tích.  Tạo điều kiện cho học sinh tự tiến hành thí nghiệm,  chống lối dạy theo kiểu thầy biểu diễn thí nghiệm để rút ra kết luận.

Với những suy nghĩ trên cùng với điều kiện của  nhà trường,  mong rằng mỗi tiết dạy của chúng ta mỗi người cần trăn trở bài giảng,  thiết kế hoạt động trên lớp, linh độngtheo từng đặc điểm đối tượng học sinh,  không ngừng cải tiến phương pháp thực sự thúc đẩy việc nhận thức tự giác việc nhận thức tự giác của học sinh ngày càng tốt hơn.   

Quảng Trị, Tháng 4 năm 2009

Ths Nguyễn Hữu Đức